सम्पादकीय: आषाढ शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने गुरुपूर्णिमा नेपाली समाजमा ज्ञान, संस्कार र मार्गदर्शनप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने महत्त्वपूर्ण पर्व हो। यस दिन वेदव्यासको जन्मजयन्ती मनाइने भएकाले यसलाई व्यास जयन्तीका रूपमा पनि स्मरण गरिन्छ। वेद, महाभारत, पुराण तथा अन्य शास्त्रहरूको रचना र वर्गीकरणमार्फत मानव सभ्यतालाई ज्ञानको अमूल्य सम्पदा प्रदान गरेका वेदव्यासलाई सम्पूर्ण जगत्का गुरुका रूपमा सम्मान गरिन्छ।
‘गुरु’ शब्दको अर्थ अज्ञानरूपी अन्धकार हटाई ज्ञानको प्रकाश फैलाउने व्यक्ति हो। यही कारण गुरुको स्थान हाम्रो संस्कृति र दर्शनमा अत्यन्त उच्च मानिएको छ। आमाबुवा जीवनका पहिलो गुरु हुन्, जसले संस्कार, नैतिकता र जीवनका आधारभूत मूल्य सिकाउँछन्। त्यसपछि शिक्षक र प्राध्यापकले व्यक्तिको बौद्धिक विकास, सीप र चरित्र निर्माणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छन्। यिनै आधारमा सक्षम नागरिक र सभ्य समाज निर्माण सम्भव हुन्छ।
आज प्रविधिको तीव्र विकाससँगै ज्ञानका स्रोत विस्तार भएका छन्। तर सूचना मात्र ज्ञान होइन भन्ने तथ्य बुझ्न आवश्यक छ। सही मार्गदर्शन, नैतिक चेतना र मानवीय मूल्यको विकासका लागि गुरुको भूमिका अझै अपरिहार्य छ। पुस्तान्तरण हुँदै आएको गुरु-शिष्य परम्पराले केवल शिक्षा होइन, अनुशासन, जिम्मेवारी र जीवनदर्शन पनि हस्तान्तरण गरेको छ।
वर्तमान समाजमा गुरुको सम्मान केवल औपचारिक कार्यक्रम वा उपहारमा सीमित हुनु हुँदैन। गुरुले दिएका ज्ञान, संस्कार र मूल्यलाई व्यवहारमा उतार्नु नै सच्चा श्रद्धाञ्जली हो। गुरुपूर्णिमाले शिक्षा, अनुसन्धान, नैतिकता र आजीवन सिकाइको संस्कृतिलाई अझ सुदृढ बनाउन प्रेरणा दिनुपर्छ।
ज्ञान, विवेक र चरित्र निर्माणको आधार गुरु हुन्। त्यसैले गुरुपूर्णिमाको सन्देशलाई आत्मसात् गर्दै गुरुजनप्रति सम्मान, ज्ञानप्रति समर्पण र असल संस्कारको विकास गर्नु आजको समाजको साझा दायित्व हो।
